GAN CẤP TÍNH EMS ( EARLY MORTALITY SYNDROME) TRÊN TÔM

• Bệnh tôm chết sớm – Early Mortality Syndrome (EMS), còn gọi là chứng hoại tử gan – tụy cấp (Acute Hepatopancreatic Necrosis Syndrome – AHPNS). Gây thiệt hại nghiêm trọng cho các loại tôm nuôi. Bao gồm cả tôm thẻ chân trắng và tôm sú, trong các mô hình nuôi thâm canh và bán thâm canh.
• Bệnh xuất hiện mạnh năm 2010 ở các tỉnh Bạc Liêu, Sóc Trăng, Tiền Giang, Bến Tre, Cà Mau, Ninh Thuận.

1. DẤU HIỆU BỆNH LÝ

Một trong những bệnh phổ biến liên quan đến gan tụy tôm đó là bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) làm tôm chết sớm và không thể duy trì sống đến cuối vụ vì vậy còn được gọi là hội chứng tôm chết sớm EMS. Là một bệnh không hiếm gặp ở nuôi tôm nước ta những năm gần đây nên những dấu hiệu đặc trưng được bà con nuôi thống kê đó là:

• Ao tôm không tăng thức ăn theo từng ngày, kiểm tra mật độ vi khuẩn Vibrio parahemolyticustrong môi trường nước tăng cao (>5×10^2 CFU/mL).
• Tôm giảm ăn 15-20%, gan bắt đầu teo và mềm nhũn, có khi sưng to màu vàng, tôm bắt đầu trống đường ruột và chết lai rai.
• Thêm một thời gian thì tôm giảm ăn có thể lên đến 50%, gan teo và trống đường ruột nhiều, màu sắc nhợt nhạt, lượng tôm rớt tăng nhiều.
• Tôm bệnh sẽ bơi lờ đờ, bỏ ăn, tấp mé bờ, tôm đã phát bệnh rớt đáy rất nhanh.

2. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

2.1 Gan tụy cấp tính EMS phổ biến trên loại tôm nào?

Tại Việt Nam, bệnh hoại tử gan tụy cấp tính EMS xảy ra phổ biến trên hai loại tôm đó là: tôm sú (Penaeus monodon) và tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei)

2.2 Bệnh gan cấp tính EMS hoạt động mạnh ở giai đoạn nào?

Khi cơ thể tôm bị nhiễm bệnh, bộ phận gan sẽ bị hoại tử gan tụy trong suốt quá trình nuôi, bệnh hoạt động mạnh ở giai đoạn tôm nhỏ cho đến 45 ngày tuổi, gây chết tôm hàng loạt trong thời gian ngắn.

2.3 Vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus

• Vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus là một loại độc tố mạnh phá hoại rất nhanh các mô và làm rối loạn các chức năng của gan tụy cùng hệ thống tiêu hoá của tôm nuôi. Đây chính là nguyên nhân chính khiến tôm chết sớm trong vòng 30 ngày đầu tiên, tỷ lệ tôm bị chết có thể lên đến 70%.
• Vibrio parahaemolyticus, mầm bệnh liên quan đến cấp tính hoại tử gan tụy ( AHPN), có cả chất độc và chủng lành tính. Nó sinh sống ở dạ dày tôm trong màng sinh học, bảo vệ nó khỏi thuốc kháng sinh và các phương pháp điều trị khác. Như với V cholera, V. parahaemolyticus chịu được nhiều độ mặn, pH và nhiệt độ. Cả hai loài giống sinh vật phù du biển và có thể lây lan qua dòng chảy đại dương. V. parahaemo lyticus độc hại cũng đã được lan truyền qua tôm bố mẹ và hậu ấu trùng bị nhiễm bệnh.

2.4  Giai đoạn bệnh tấn công:

• Giai đoạn đầu: Vi khuẩn vibrio parahaemolyticus nhiễm phage và tiết ra độc tố khiến tôm bị yếu và giảm sức đề kháng.
• Giai đoạn sau: đây là giai đoạn bệnh tấn công mạnh nhất tới tôm, gây hoại tử các mô gan và làm rối loạn chức năng gan tụy. Tình trạng tôm chết hàng loạt xảy ra trong thời gian này.

3. ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH BỆNH

• Tôm nhiễm bệnh hoại tử gạn tụy có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, nhưng thường tập trung ở 3 nguyên nhân chính là do: tôm nhiễm bệnh từ đầu, môi trường ao nuôi nhiễm vi khuẩn gây bệnh và quá trình nuôi chưa đảm bảo.
• Cách nuôi chưa đảm bảo: Điều này dẫn đến môi trường nước và đáy ô nhiễm cao, thường lúc này ao nuôi được trên 45 ngày tuổi và tình trạng tôm rớt do bệnh tấn công xuất hiện nhiều. Cụ thể là không xi-phông thường xuyên, chưa quản lý được khí độc trong ao. Hệ tảo trong ao gặp vấn đề dẫn đến nồng độ ô nhiễm hữu cơ lớn.

4.BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA

Để trị bệnh hoại tử gan tụy trên tôm, bà con cần thực hiện theo hướng dẫn sau:

• Dùng ngay vi sinh xử lý môi trường để làm sạch đáy ao HH_BACI_XỬ_LÝ_ĐÁY_AO  , xi-phông giảm chất bẩn tích tụ, giảm chất hữu cơ trong nước.
• Nếu tôm đang ăn ổn định thì bổ sung thêm men đường ruột để tránh bệnh gan tụy ảnh hưởng đến đường ruột gây mẫn cảm và làm phát sinh thêm một bệnh khác.
• Sử dụng thuốc điều trị của Công ty TNHH Đầu Tư Thương Mại Hoàng Huy Bến Tre bà con tham khảo sản phẩm hỗ trợ gan cấp tính EMS HH_EMS (trị teo gan)  HỖ TRỢ EHP, BỆNH TEO GAN, VÀNG GAN, TUỴ, KÝ SINH TRÙNG GREGARINE, ĐỎ THÂN, ĐỐM TRẮNG,  TRỒNG RUỘT, GIÚP TIÊU HOÁ NHANH.

KẾT LUẬN: 

• Tôm bị gan cấp tính/AHPND/EMS ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và hiệu quả nuôi trồng thủy sản.
•  Tôm bị gan cấp tính/AHPND/EMS được xem là căn bệnh có tính chất nghiêm trọng, có mức độ lây lan rất nhanh. Cụ thể, tôm sau khi nhiễm có thể chết rất nhanh, có khi chỉ sau khi tiếp xúc chưa đầy 12 tiếng, tôm bệnh trở thành nguồn lây cho tôm khỏe khác trong đàn qua đường nước, phân, xác tôm chết.
•  Sức khỏe tôm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, các bệnh EHP, Đốm trắng, TPD, EMS… có thể xuất hiện thành dịch bất cứ lúc nào. Vì vậy điều quan trọng nhất trong nuôi tôm vẫn là phòng ngừa bệnh và phòng ngừa bệnh bằng cách quản lý chủ động là cách tiếp cận hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại và tối đa hóa lợi nhuận.